Bir Sunum Nasıl Yapılmamalıdır?

Bir konu, sistem ya da ürün hakkında sunum yapmak; sadece bir slayta birkaç cümle ile resim eklemek ve bunları öylece okumak demek değildir. Her beş kelimede bir notlarınızı kontrol etmek ya da tam olarak anlamadığınız bir sürü soru sorup sadece insanları sunuma dahil etmeye çalışmak da sunum yapmak değildir. Sunum; konuştuğunuz konu hakkında insanları ikna etmek, onlarda konuya dair merak uyandırmak ve sunum bittikten sonra daha fazlasını öğrenme isteği yaratmaktır. Böyle bir sunum gerçekleştirebilmek için dikkat edilmesi gereken birkaç husus bulunmaktadır. Aşağıda, bir sunum sırasında yapılması ve/veya kaçınılması gereken noktalar yer almaktadır.

1. Başlangıç

Dinleyicilerin dikkatini çekebilmek için sunumun başlangıcı çok önemlidir. Çok gerekli değilse söze kim olduğunuzu uzun uzadıya anlatarak başlamayın. Eğer gerekiyorsa da bunu 4 ya da 5 cümleden fazla uzatmamaya çalışın. İnsanların kim olduğunuzu sunum aralarına akıllıca yerleştirilmiş notlar ve detaylar sayesinde öğrenmesini sağlayın. “Bir teknoloji şirketinde 5 yıldır analist olarak çalışıyorum ve gerçekten güzel bir deneyimdi” şeklinde bir giriş yapmak yerine, sunum sırasında konu teknolojiye veya deneyime geldiğinde “Bir teknoloji şirketinde 5 yıl analist olarak çalışmak benim için beklediğimden daha şaşırtıcıydı” diyebilirsiniz. Kendinizden bahsetmek yerine, dinleyicilerin dikkatini çekecek merak uyandırıcı kısa bir hikaye anlatabilir veya konuyla ilgili ilgi çekici bir görsel gösterebilirsiniz.

2. İçerik

Slaytların içeriği gereksiz detaylar barındıran uzun cümlelerden oluşmamalıdır. Slaytlarda sizin söylediklerinizden daha fazla detay yer alıyorsa, dinleyicilerin dikkati sizi dinlemekten ziyade slaytları okumaya kayacaktır; çünkü tüm detaylar zaten karşılarında durmaktadır. Slaytlarda sadece bir sonraki aşamada ne hakkında konuşacağınıza dair ipucu verecek kelimeler veya kelime öbekleri kullanın; böylece dinleyiciler sizi dinlemeye daha çok istekli olacaktır. Slaytınızı destekleyecek görseller de özenle seçilmeli, dikkati başka yöne çekmemeli ve sadece ilgi uyandırmak adına konudan uzaklaşmamalıdır. Ekranda görünen şey ile konuştuğunuz konu arasında mutlaka mantıksal bir bağ bulunmalıdır.

3. Slayt Formatı

Slaytların formatı bir diğer önemli konudur. Çok fazla farklı ve göz yorucu renk kullanmaktan kaçının; bunun yerine slayttaki en önemli kısımları vurgulamak için bazı farklı yazı tipleri (font) ve renkler tercih edebilirsiniz. Her şey farklı bir renkte veya yazı boyutunda olursa, bu durum sadece kafa karışıklığına yol açar.

4. Göz Teması

Hazırlanmış notlara sahip olmak güzeldir ancak bunları bir makine gibi oradan okumak kötüdür. Dinleyicilerinizle göz teması kurmalı ve söylediklerinize verdikleri tepkileri görmelisiniz. Bu durum, sunumu sağlam temellere oturtarak konuyu sunum esnasında geliştirebilmeniz açısından önem taşır. Dinleyicilerinizin belirttiğiniz belirli bir noktaya verdiği tepkiyi bilmezseniz, o noktayı istediğiniz şekilde daha ileriye taşıyamazsınız. Dinleyicilerinizle göz temasını koruyun; bunu sadece bir veya iki kişiyle değil, herkesle yapın ki bunun hepsine yönelik bir sunum olduğunu ve her birinin dikkat etmesi gerektiğini anlasınlar.

5. Duraksama Sesleri

Bir sonraki söyleyeceğiniz şeyi hatırlamaya çalışırken veya sunum sırasında duraksadığınızda “eehhm”, “ııımmm”, “aaaa” gibi sesler çıkarmayın. Bu tür şeyleri duymak rahatsız edicidir ve insanlar konuya hakim olmadığınızı düşünmeye başlayabilir. Bir süre sonra bu durum dinleyicileri irite etmeye başlayabilir. Bu sesleri çıkarmak yerine iki saniye boyunca sessizce duraklayabilirsiniz.

6. Görünüm

Sahnede dinleyicilerin hem sizi hem de slaytlarınızı gördüğünden emin olun. Işıklar içinde sadece slaytlarınız olursa, bu durum bir süre sonra ekrandaki resimli bir hikayeye dönüşür; insanlar dikkatlerini kaybeder ve hatta uykuları gelebilir. Aşırı karanlık sizin dostunuz değildir. İlgi odağı olabilmek için siz de ışığın altında olmalısınız.

7. Ses Tonu

Sesinizi etkili bir şekilde kullanın ve belirtmek istediğiniz ana noktaları farklı bir ton veya ses seviyesiyle vurgulayın. Sunum boyunca aynı ses seviyesinde konuşmak bir süre sonra insanları sıkmaya başlayacaktır. Sunumda dinleyicilerinizi bir kez kaybederseniz, dikkatlerini tekrar çekmek çok zor olur. Onları kaybetmeyin!

8. Kapanış

Sonuca bağlarken, insanlara bir şekilde bunun sunumun son kısmı olacağını hissettirin ve tüm dikkatlerini çekin; böylece sunum bittikten sonra da hatırlasırlar. Soru almak zorunda değilsiniz ancak dinleyicilere soru sormaları, bir noktayı netleştirmenizi istemeleri veya geri bildirimde bulunmaları için biraz zaman tanımak güzel bir yaklaşımdır. Süre kısıtlaması olan bir sunum yapıyorsanız, zamanınızın yüzde 10 veya 15’lik kısmı soru cevap (Q&A) bölümüne kalacak şekilde sunumu bitirmelisiniz. Başka bir deyişle, zamanınızı verimli kullanın ve sunumu bitirmek için acele etmeyin. Planınızı önceden yapın; zaman yetmiyorsa, sunumda olmaması gereken bazı şeyler var demektir. Onları çıkarın!

Kapanış kusursuz olmalıdır; şimdiye kadar anlattığınız ve gösterdiğiniz her şey, dinleyicilerinizin sunumunuzla ilgili en önemli şeyleri hatırlaması amacıyla bir konunun üzerine inşa edilmiştir. Zaten söylemiş olduğunuz şeyleri detaylıca tekrar etmeyin. En önemli noktalarınızı hatırlatmak için kısa, etkili ve özlü cümleler kullanın. Ve eğer mümkünse, sunumun sonunda onları konuyu daha fazla öğrenmeye yönelik bir merak içinde bırakın.

Yazar: Tayyip Adal

Tags